Aynı soruyu önce Türkçe, sonra İngilizce sorduğunuzu düşünün: en iyi muhasebe yazılımı hangisi? Çoğu zaman iki cevap listesi birbirine benzemez. Türkçe cevapta yerel oyuncuları görürsünüz, İngilizce cevapta ise küresel markalar öne çıkar. Bazen de tam tersi olur ve yerel markanız Türkçede hiç geçmez.
Türk markalar için bu önemli bir kör nokta. Müşterileriniz AI araçlarına büyük olasılıkla Türkçe soruyor. Markanızın görünürlüğünü İngilizce sorgularla test ediyorsanız, resmin yanlış kısmına bakıyor olabilirsiniz.
1. Veriler Ne Söylüyor?
OpenAI'ın GPT-3 makalesine (Brown vd., 2020) göre, modelin eğitim verisindeki kelimelerin yaklaşık %93'ü İngilizce. Türkçe dahil diğer tüm diller kalan küçük payı paylaşıyor. Güncel modellerin eğitim karışımı bu kadar uç değil ve çok dilli yetenekleri hızla gelişiyor. Yine de İngilizce ağırlığı yapısal bir gerçek olmaya devam ediyor.
Ahia ve arkadaşlarının EMNLP 2023'te yayımlanan Do All Languages Cost the Same?başlıklı araştırması, aynı anlamdaki metnin İngilizce dışındaki dillerde çok daha fazla token gerektirebildiğini gösteriyor. Bu durum bağlam penceresinin daha hızlı dolması ve işlemenin daha pahalı olması anlamına geliyor. Modelin dil başına ne kadar “rahat” çalıştığını dolaylı olarak etkiliyor.
Gartner ise arama motoru hacminin 2026'ya kadar yaklaşık %25 düşeceğini öngörmüştü. Sorular AI sohbet botlarına kayarken, hangi dilde sorulduğu da hangi markanın önerileceğini belirleyen bir değişken hâline geliyor.
2. Aynı Marka, İki Farklı Sonuç
Dil farkının pratikte nasıl göründüğünü anlamak için tipik bir ölçüm tablosuna bakalım. Aşağıdaki tablo gerçek bir müşteri verisi değil, kendi ölçümünüzde nasıl bir çıktı bekleyebileceğinizi gösteren örnek bir şablondur.
| Metrik | Türkçe sorgular | İngilizce sorgular |
|---|---|---|
| Marka anılma oranı | Ölçün | Ölçün |
| Ortalama yanıt pozisyonu | Ölçün | Ölçün |
| Atıf yapılan kaynak türü | Yerel haber, forum, e-ticaret | Global medya, dizinler, Reddit |
| Öne çıkan rakipler | Çoğunlukla yerel | Çoğunlukla küresel |
Bu örüntü, izleme çalışmalarında sık gözlenen bir eğilimdir. Kaynak türleri dile göre değişir ve bu yüzden markanızı öne çıkaracak içerik stratejisi de dile göre değişir.
3. Fark Neden Oluşuyor?
Üç temel etken öne çıkıyor:
Eğitim verisi yoğunluğu. Markanız hakkında İngilizce kaynakta ne kadar çok tutarlı bilgi varsa, model o markayı o dilde o kadar rahat tanır. Türkçe web daha küçük olduğundan, Türkçe kaynaklardaki tek bir güçlü sinyal bile belirleyici olabilir.
Canlı arama kaynakları.Perplexity ve arama özellikli ChatGPT gibi araçlar cevap üretirken web'den kaynak çeker. Türkçe sorguda Türkçe sayfalar, İngilizce sorguda İngilizce sayfalar taranır. Dolayısıyla web'deki dil dengeniz doğrudan cevaba yansır.
Marka adı belirsizliği. Türkçe sözcüklerden oluşan marka adları, model için sıradan bir kelimeyle karışabilir. Eklerle çekimlenen isimler (örneğin Markanın, Markaya) tanıma işini zorlaştırabilir.
4. Farkı Nasıl Kapatırsınız?
Dil bazlı AI görünürlüğünü artırma adımları
- Kategorinizdeki 10 sorguyu hem Türkçe hem İngilizce yazın ve dört AI aracında çalıştırın.
- Markanızın geçtiği ve geçmediği yanıtları dil bazında ayrı ayrı kaydedin.
- Atıf yapılan kaynakları listeleyin. Rakipleriniz hangi sitelerden besleniyor?
- Marka adınızı, ne yaptığınızı ve kimlere hizmet verdiğinizi tek cümlede, her iki dilde tutarlı biçimde tanımlayın.
- Hakkımızda, SSS ve ürün sayfalarınızı net, soru-cevap formatında ve yapılandırılmış veriyle güçlendirin.
- Sektörünüzün güvendiği Türkçe ve İngilizce yayınlarda yer almaya çalışın.
- Aylık olarak tekrar ölçün ve değişimi izleyin.
Bu adımların çoğu klasik içerik ve PR çalışmalarına benziyor. Fark, sonucu artık bir arama sıralamasıyla değil, bir AI cevabının içinde markanızın yer alıp almamasıyla ölçüyor olmanız.
Sonuç
AI modelleri İngilizce ağırlıklı verilerle eğitildi ve bu dengesizlik Türkçe sorgularda farklı sonuçlar doğurabiliyor. Türk markalar için önemli olan, hangi dilde, hangi modelde ve hangi sorguda görünür olduklarını bilmek. Tahmin yürütmek yerine ölçmek gerekiyor.
Bu yazıyı paylaş